آشنایی با تربیت بدنی در ایران معاصر

تاریخ انتشار: دوشنبه دهم خرداد 1389

آشنایی با تربیت بدنی در ایران معاصر

تربیت­بدنی و آموزش ورزش در ایران تا اواخر قرن سیزدهم فقط در مدارس نظام و بین دستجات نظامی توسط بعضی از افسران خارجی دیده می‌شد. اولیای دانش‌آموزان تا آن موقع نسبت به بازی و ورزش مخالفت می‌کردند و آن را سبکی و جلفی می‌دانستند و گاهی هم اطفال را که مبادرت به بازی می‌نمودند، تنبیه بدنی می‌کردند.
تربيت­بدني و آموزش ورزش در ايران تا اواخر قرن سيزدهم فقط در مدارس نظام و بين دستجات نظامي توسط بعضي از افسران خارجي ديده مي‌شد. اولياي دانش‌آموزان تا آن موقع نسبت به بازي و ورزش مخالفت مي‌کردند و آن را سبکي و جلفي مي‌دانستند و گاهي هم اطفال را که مبادرت به بازي مي‌نمودند، تنبيه بدني مي‌کردند. توسعه تربيت­بدني در ايران همراه با توسعه آموزش و پرورش نوين (تأسيس دارالفنون در سال 1277) و طراحي نظام آموزشي ايران در اواخر قرن سيزده بوده­است. گفته مي‌شود که ميرزاتقي خان اميرکبير اولين کسي است که شکل‌هايي از درس «ورزش» يا همان تربيت بدني را در برنامه‌ي درسي مدارس گنجاند. در قانون اساسي فرهنگ (وزارت آموزش و پرورش) نهم آبان 1290 تأکيد شد که در برنامه‌ريزي مکاتب و مدارس به تربيت بدني و ورزش توجه شود. تربيت­بدني در مدارس از سال 1295 به هنگام مراجعت استاد ميرمهدي ورزنده از بلژيک و ترکيه به کشور مورد توجه قرار گرفت. با پشتکار و سعي ايشان به تدريج از مخالفت با تربيت­بدني کاسته شد و به نقش تربيتي و آثار آن در روحيه و بدن دانش‌آموزان پي‌بردند. در اين زمان اضافه کردن تربيت بدني در برنامه مدارس مطرح شد. اولين کسي که به اجراي اين امر همت گماشت مرحوم نصيرالدوله بدر وزير فرهنگ در سال 1289 بود. سپس آقاي ابراهيم حکيم الملک حکيمي و مرحوم نيرالملک آن را حمايت کردند. سرانجام، در 14 شهريور ماه سال 1306 خورشيدي (1927 م.) بنا به پيشنهاد سيد محمد تديّن وزير فرهنگ «قانون ورزش اجباري» در آموزشگاه‌ها در چهار ماده به شرح زير به مجلس شوراي ملي تقديم و به تصويب رسيد: ماده (1) وزارت معارف مجاز است که ورزش را در کليه مدارس جديده اجباري نمايد. ماده (2) به غير از ايام تعطيل همه روزه در مدارس مزبور بايد ورزش به عمل آيد. ماده (3) عده ساعات و اوقات ورزش و ترتيب آن را وزارت معارف تعيين خواهد کرد. ماده (4) اين قانون پس از تصويب تا مدت يک سال در مراکز و ايالات و ولايات و تا مدت سه سال در ساير نقاط به مورد اجرا گذارده خواهد شد. برنامه درسي تربيت بدني از سال 1306 تا 1382 در ايران شامل برنامه درسي بازي و ورزش بدون هدف، برنامه و الگو بوده است. بنابراين، در ايران فقط ساعت درس تربيت بدني و ورزش بدون برنامه درسي مشخص وجود داشته است. در سال تحصيلي 1382-83 برنامه درسي پايه اول دوره ابتدايي به طور سراسري در کشور به اجرا درآمد. پس از آن برنامه درسي براي پايه دوم ابتدايي در سال 1383 و براي پايه سوم ابتدايي در سال 1384 و پايه چهارم و پنجم ابتدايي در سال 1385 به اجرا گذاشته شد. برنامه درسي تربيت بدني دوره راهنمايي و متوسطه نيز به طور همزمان در سال 1383 تدوين و سپس در سال 1384 به طور آزمايشي در برخي استان‌هاي کشور اجرا شد. قرار بود که در سال 1385 به طور سراسري در تمام کشور اجرا شود که مديران جديد در وزارت آموزش و پرورش با آن مخالفت کردند. هم اکنون برنامه درسي تربيت­بدني دوره راهنمايي در مرحله تدوين و اعتباريابي است. دکتر محمدرضا اسمعيلي- عضو گروه مطالعاتي برنامه درسي و تربيت بدني